Gần 168.000 AUD tiền hưu trí “bốc hơi” chỉ sau một đêm

Một khoản tiền hưu trí tích lũy trong nhiều thập kỷ có thể là điểm tựa lớn nhất cho tuổi già. Nhưng với Ariel Mack, một cựu giáo viên và mẹ đơn thân 48 tuổi ở Melbourne, điểm tựa ấy gần như biến mất chỉ sau một đêm. Từ số dư khoảng 173.000 AUD trong quỹ superannuation, tài khoản của bà chỉ còn hơn 5.000 AUD sau vụ sụp đổ của First Guardian, khiến kế hoạch nghỉ hưu sau 20 năm trở nên xa vời hơn bao giờ hết.

Câu chuyện của Ariel Mack không chỉ là nỗi đau cá nhân. Nó còn là lời cảnh báo nghiêm túc đối với hàng triệu người lao động tại Úc, trong đó có cộng đồng người Việt, về việc cần hiểu rõ tiền hưu trí của mình đang được đầu tư vào đâu, ai đang quản lý và rủi ro thực sự là gì.

Giáo viên Melbourne mất gần như toàn bộ tiền hưu trí

Theo thông tin từ nine.com.au, Ariel Mack cho biết bà đã hoảng loạn khi phát hiện phần lớn số tiền hưu trí tích lũy sau gần 30 năm làm việc gần như không còn. Khoản super trị giá 173.000 AUD của bà giảm xuống chỉ còn hơn 5.000 AUD sau khi First Guardian rơi vào tình trạng sụp đổ và thanh lý.

Điều khiến câu chuyện càng đau lòng hơn là số tiền này không chỉ đến từ nhiều năm đi làm, mà còn bao gồm một phần tiền từ thỏa thuận chia tài sản sau ly thân. Với Mack, đó là khoản dành dụm để chuẩn bị cho tuổi nghỉ hưu, chứ không phải khoản đầu tư mạo hiểm mà bà sẵn sàng đánh đổi.

Bà chia sẻ rằng mình đã phải nghỉ làm trong ngày biết tin vì quá sốc. Câu hỏi ám ảnh bà là: nếu tiền super sau bao năm làm việc đã mất, vậy mình còn đang làm việc vì điều gì?

Ảnh minh họa: Lo lắng vì tiền hưu trí

Con đường dẫn tới First Guardian bắt đầu từ một công cụ so sánh

Trường hợp của Mack được mô tả là khá điển hình trong nhóm nhà đầu tư bị ảnh hưởng. Sau khi sử dụng một công cụ so sánh trực tuyến để tìm phương án tốt hơn cho tiền super, bà được một cố vấn tài chính liên hệ. Người này thuyết phục bà chuyển quỹ hưu trí sang một quỹ đầu tư tên AusPrac vào tháng 10/2023.

Mack cho biết khi đó bà chỉ muốn tìm lựa chọn giúp tiền của mình hoạt động hiệu quả hơn, với suy nghĩ còn khoảng 20 năm nữa mới nghỉ hưu. Bà không muốn đầu tư rủi ro cao, mà chỉ mong mức rủi ro thấp đến trung bình. Theo lời kể của Mack, bà được đảm bảo rằng quỹ có thể tạo lợi nhuận tốt trong 5 đến 10 năm.

Việc chuyển quỹ đi kèm phí tư vấn khá cao. Một số nhà đầu tư trong các vụ việc tương tự được cho là đã trả phí tư vấn trong khoảng 2.000 đến 4.000 AUD. Nhưng thay vì giúp bảo vệ tương lai tài chính, quyết định đó lại đưa tiền super của Mack vào một con đường đầy rủi ro.

First Guardian và Shield: Vụ sụp đổ ảnh hưởng hàng nghìn người Úc

First Guardian Master Fund và Shield Master Fund là hai quỹ đầu tư được nhắc đến trong các vụ sụp đổ lớn liên quan đến tiền hưu trí tại Úc. Theo các thông tin được công bố, First Guardian ảnh hưởng khoảng 5.800 đến 6.000 nhà đầu tư, trong khi Shield cũng khiến khoảng 6.000 nhà đầu tư khác bị thiệt hại.

Tổng cộng, khoảng 11.000 đến 12.000 người Úc được cho là đã mất hơn 1 đến 1,2 tỷ AUD tiền hưu trí trong hai vụ việc này. Những con số này cho thấy đây không phải là một sự cố nhỏ của vài cá nhân, mà là một vấn đề lớn trong hệ thống phân phối và giám sát các sản phẩm đầu tư liên quan đến super.

Các quỹ này từng được quảng bá theo hướng có khả năng mang lại lợi suất hấp dẫn, đa dạng hóa danh mục và không quá rủi ro. Tuy nhiên, theo các phân tích được nêu trong vụ việc, tiền của nhà đầu tư đã được đưa vào các tài sản kém thanh khoản, trong đó có các dự án bất động sản và khoản đầu tư khó bán, khó định giá hoặc khó thu hồi khi thị trường gặp vấn đề.

ASIC kiện Diversa Trustees liên quan đến AusPrac

Ủy ban Chứng khoán và Đầu tư Úc (ASIC) đã khởi động các thủ tục dân sự tại Tòa Liên bang đối với Diversa Trustees Limited, trustee của AusPrac, liên quan đến First Guardian Master Fund. ASIC cáo buộc Diversa đã không cảnh báo từng thành viên về rủi ro kém thanh khoản của First Guardian Master Fund.

Theo ASIC, việc không cảnh báo này khiến các thành viên bị phơi bày trước rủi ro khi quỹ đóng băng rút tiền và cuối cùng bước vào thanh lý. ASIC đang tìm kiếm các lệnh bồi thường, trong đó có khả năng bao gồm một chương trình khắc phục thiệt hại cho những nhà đầu tư như Mack.

Diversa trước đó cho biết sẽ bảo vệ mạnh mẽ trước các cáo buộc. ASIC không theo đuổi hành động pháp lý trực tiếp đối với AusPrac trong vụ việc được nêu.

Với độc giả muốn theo dõi thêm các diễn biến tương tự trong đời sống tại Úc, chuyên mục Tin tức - Sự kiện thường xuyên cập nhật các vấn đề đáng chú ý liên quan đến cộng đồng.

Ảnh minh họa: Kiểm tra hồ sơ đầu tư

Vì sao nhiều người không biết mình đã bị ảnh hưởng?

Một điểm đáng lo trong vụ First Guardian và Shield là nhiều nhà đầu tư có thể vẫn chưa nhận ra mình bị ảnh hưởng. Mack cho biết bà chậm phát hiện vấn đề vì khi đó đang bận đưa mẹ vào viện dưỡng lão và không có nhiều thời gian kiểm tra số dư super. Trước đó, bà từng liên hệ với AusPrac nhưng không nhận được phản hồi, cảm thấy có điều gì đó không ổn, song chưa kịp xử lý.

Điều này phản ánh một thực tế rất phổ biến: nhiều người lao động chỉ kiểm tra super một hoặc hai lần mỗi năm, thậm chí ít hơn. Vì super là khoản tiền dành cho tương lai xa, nhiều người có xu hướng tin rằng nó “vẫn ở đó” và không cần theo dõi sát. Nhưng trong các sản phẩm đầu tư phức tạp, sự chậm trễ có thể khiến nhà đầu tư mất cơ hội hành động sớm.

Những dấu hiệu cần chú ý bao gồm: không nhận được sao kê rõ ràng, liên hệ quỹ nhưng không có phản hồi, thông tin đầu tư mập mờ, việc rút tiền hoặc chuyển quỹ bị trì hoãn bất thường, hoặc cố vấn né tránh câu hỏi về tài sản thực sự đang được đầu tư.

AFCA nhận hàng nghìn đơn khiếu nại

Sau khi kết nối với nhóm Facebook SOS - Save Our Super, do một nhà đầu tư khác là Melinda Kee dẫn dắt, Mack được khuyến khích nộp đơn khiếu nại lên Australian Financial Complaints Authority (AFCA). Bà hiện đang chờ kết quả điều tra.

Theo thông tin trong vụ việc, AFCA đã tiếp nhận hơn 1.319 đơn khiếu nại liên quan đến First Guardian và hơn 840 đơn khiếu nại liên quan đến Shield Master Fund. Đây là kênh quan trọng để các nhà đầu tư yêu cầu xem xét trách nhiệm của cố vấn tài chính, trustee, nền tảng hoặc các bên liên quan nếu có dấu hiệu tư vấn không phù hợp, vi phạm nghĩa vụ hoặc không cung cấp đủ cảnh báo rủi ro.

Đối với cộng đồng người Việt tại Úc, nếu đang băn khoăn về tài chính, kế toán hoặc các dịch vụ hỗ trợ liên quan, bạn có thể tham khảo thêm danh mục dịch vụ tài chính kế toán để tìm kiếm thông tin phù hợp. Tuy nhiên, với quyết định đầu tư super, người dân nên ưu tiên kiểm tra giấy phép, nghĩa vụ pháp lý và tìm lời khuyên độc lập từ đơn vị được cấp phép.

Các vùng Melbourne bị ảnh hưởng mạnh

Mack sống tại Werribee, một trong những khu vực tại Melbourne được nhắc đến trong dữ liệu của ASIC là chịu ảnh hưởng đáng kể từ sự sụp đổ của First Guardian và Shield. Các postcode liên quan bao gồm khu vực Cranbourne, Cranbourne East, Cranbourne North, Werribee, Hoppers Crossing, Truganina và Craigieburn.

Nghị sĩ Laverton Sarah Connolly, khu vực bao gồm Werribee và Hoppers Crossing, cho biết bà chia sẻ với những người có tiền super bị ảnh hưởng bởi vụ sụp đổ. Bà khuyến khích người dân, đặc biệt là ở Wyndham, nếu có liên quan đến First Guardian hoặc Master Shield, cần khẩn trương kiểm tra số dư super và truy cập trang thông tin liên quan của ASIC.

Độc giả tại Melbourne cũng có thể tham gia các cộng đồng địa phương như VDS Việc làm, Nhà ở, Dịch vụ tại Melbourne để cập nhật thông tin cộng đồng, nhưng cần luôn kiểm chứng thông tin tài chính qua nguồn chính thức.

Bài học quan trọng để bảo vệ tiền super

Vụ việc của Ariel Mack cho thấy một điều rất rõ: tiền super không nên được xem là khoản đầu tư “để đó rồi quên”. Người lao động cần chủ động hiểu và theo dõi tài khoản của mình, đặc biệt khi có ai đó đề nghị chuyển toàn bộ số dư sang một quỹ mới.

• Đừng vội tin lời chào mời bất ngờ: Các cuộc gọi, quảng cáo “super health check miễn phí” hoặc lời hứa cải thiện lợi suất cần được kiểm tra kỹ.
• Đọc Product Disclosure Statement (PDS): Cần xem quỹ đầu tư vào đâu, tài sản có thanh khoản không, có thể bị đóng băng rút tiền hay không.
• Kiểm tra giấy phép cố vấn: Người đưa lời khuyên tài chính phải có thẩm quyền phù hợp. Đừng chỉ dựa vào cách họ nói chuyện chuyên nghiệp.
• Không chuyển toàn bộ tiền nếu chưa hiểu rõ: Nếu không thể giải thích sản phẩm đang đầu tư bằng ngôn ngữ đơn giản, đó là dấu hiệu cần thận trọng.
• Theo dõi số dư định kỳ: Nên kiểm tra super vài lần mỗi năm, đặc biệt sau khi chuyển quỹ hoặc thay đổi chiến lược đầu tư.

Ngoài ra, người lao động có thể theo dõi thêm các bài viết trong chuyên mục Chia sẻ kinh nghiệm để cập nhật các bài học thực tế khi sinh sống và làm việc tại Úc.

Kế hoạch nghỉ hưu bị đẩy xa

Với Mack, điều đau nhất không chỉ là con số 168.000 AUD biến mất. Đó là cảm giác ba thập kỷ làm việc có thể đã “vô nghĩa”. Bà từng dự định nghỉ hưu sau khoảng 20 năm nữa, nhưng giờ đây kế hoạch đó giống như một giấc mơ xa vời. Bà cho biết mình không muốn phải làm việc thêm 30 năm, nhưng cũng không thể tưởng tượng làm sao để kiếm lại toàn bộ số tiền đã mất.

Câu chuyện này đặc biệt đáng suy ngẫm với những người đã gần tuổi nghỉ hưu hoặc chỉ còn vài năm làm việc. Khi thời gian tích lũy không còn nhiều, một khoản lỗ lớn trong super có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhà ở, chăm sóc sức khỏe, sinh hoạt và khả năng sống độc lập khi về già.

Người có liên quan nên làm gì ngay bây giờ?

Nếu bạn nghi ngờ tiền super của mình có liên quan đến First Guardian, Shield hoặc một quỹ đầu tư mà bạn không hiểu rõ, việc đầu tiên là đăng nhập tài khoản super và kiểm tra số dư, danh mục đầu tư, tên trustee, nền tảng và các tài liệu sao kê gần nhất.

Nếu phát hiện bất thường, bạn nên liên hệ trực tiếp quỹ super hoặc trustee bằng kênh chính thức, lưu lại toàn bộ email, sao kê, hợp đồng, phí tư vấn và nội dung trao đổi với cố vấn. Sau đó, cân nhắc nộp khiếu nại lên AFCA nếu cho rằng mình đã được tư vấn sai, không được cảnh báo rủi ro hoặc bị chuyển quỹ không phù hợp.

Quan trọng hơn, đừng im lặng vì nghĩ rằng số tiền đã mất thì không thể làm gì. Trong nhiều vụ việc tài chính, kết quả bồi thường có thể phụ thuộc vào việc người bị ảnh hưởng nộp khiếu nại đúng thời hạn và cung cấp đầy đủ bằng chứng.

Vụ First Guardian và Shield là lời nhắc mạnh mẽ rằng hệ thống super của Úc dù lớn và được quản lý chặt chẽ vẫn có những lỗ hổng. Với người lao động, cách bảo vệ tốt nhất là tỉnh táo, kiểm tra thường xuyên và không giao tương lai tài chính của mình cho bất kỳ lời hứa lợi nhuận nào nếu chưa hiểu rõ rủi ro phía sau.